شکستگی استخوان چیست؟
به ترک ایجاد شده در استخوان و یا ایجاد شکستگی در آن، شکستگی استخوان می گویند.
شکستگی استخوان به دلیل وارد شدن ضربه به استخوان ایجاد میشود که این ضربه ممکن است به دلیل تصادف، آسیب های ورزشی و یا سقوط به استخوان وارد شود.
انجام کارهای مداوم چون دویدن نیز ممکن است موجب ایجاد شکستگی در استخوان شود.
زمانی که استخوان نتواند نیروی وارد شده را تحمل کند دچار شکستگی میشود و موجب ایجاد درد، اختلال در عملکرد و ایجاد خونریزی در محل مورد نظر میشود و دلیل آن ایجاد اختلال در استحکام و ساختاری که استخوان دارد، است.
انواع شکستگی استخوان
شکستگی استخوان دارای انواع مختلفی است.
با توجه به شدت نیروی وارد شده به استخوان، سن فرد، سلامت بدنی فرد و استخوان درگیر شده ممکن است میزان شکستگی شدیدتر از دیگر شکستگی ها باشد.
ناحیه مچ پا، مچ دست و لگن جزو نواحی رایجی هستند که دچار شکستگی استخوان میشوند.
با توجه به میزان شکستگی، نوع شکستگی و مقدار آسیب وارد شده می توان شکستگی را در دسته های زیر قرار داد:
شکستگی بسته و یا ساده
در این نوع شکستگی استخوانی که شکسته است پوست را سوراخ نکرده است.
شکستگی باز و یا مرکب
در این نوع شکستگی استخوانی که دچار شکستگی شده پوست را نیز سوراخ کرده و بیرون زده است.
شکستگی از نوع گرین استیک
این نوع شکستگی به صورت یک ترک کوچک روی استخوان وجود دارد.
شکستگی به صورت مو برداشتن
از موارد شایع شکستگی استرسی محسوب میشود.
شکستگی پیچیده
در این شکستگی ساختارهای اطراف شکستگی نیز دچار آسیب و شکستگی شده اند.
شکستگی خرد شده
در این نوع شکستگی استخوان به قطعه های کوچک خرد میشود.
شکستگی بیرون زدگی
در این شکستگی استخوان از تاندون خود جدا میشود.
شکستگی فشاری
در این شکستگی دو استخوان به همدیگر فشار وارد می کنند.
شکستگی لگن
افراد مسن و زنانی که یائسه شده اند بیشتر به این شکستگی مبتلا میشوند و جزو رایج ترین نوع های شکستگی است که در آن قسمت های مختلف لگن فرد دچار آسیب و شکستگی میشود.
معمولا بر اثر تروما و زمین خوردن این شکستگی ایجاد میشود ولی گاهی مواقع نیز خود بخود این شکستگی ایجاد میشود.
شکستگی پا
در صورت وقوع تصادف، افتادن فرد از ارتفاع و همچنین زمین خوردن، فرد به شکستگی پا مبتلا میشود که این شکستگی باعث آسیب به مچ پا و قسمت های مختلف آن شده و زانوی فرد نیز دچار صدمات زیادی میشود.
استخوان های پایین تنه دارای ریسک زیادی برای شکستگی هستند.
شکستگی دست
این شکستگی جزو شکستگی های رایج است که باعث آسیب وارد شدن به مچ دست، آرنج فرد و انگشتان دست وی میشود.
در بعضی مواقع ممکن است که دست فرد دچار در رفتگی شده باشد و یا ترک جزئی در استخوان آن ایجاد شده باشد.
به دلیل پیچیدگی آناتومی دست در مواقع شکستگی های پیچیده ممکن است نیاز به متخصص ارتوپدی و جراح پلاستیک باشد و فرد به عمل جراحی نیاز داشته باشد.
به دلیل افتادن روی دست ممکن است فرد دچار شکستگی مچ دست شده و بیش از یک استخوان درگیر شود و با توجه به استخوانی که دچار آسیب دیدگی شده ممکن است از جراحی نیز استفاده کنند.
زیرا باید مچ دست به صورت میزان و تراز قرار بگیرد تا در آینده فرد دچار آرتروز نشود.
شکستگی کتف و یا شانه
شانه تشکیل شده از استخوان کتف، بازو و ترقوه است و ممکن است شکستگی شانه در هر کدام از این استخوان ها رخ دهد.
در بعضی مواقع ممکن است کاسه مفصل شانه و یا گوی آن شکسته شده باشد.
با توجه به نوع شکستگی و میزان خرد شدن ممکن است نیاز به استفاده از عمل جراحی باشد و یا اینکه با استفاده از آویز دست طبی درمان اولیه را برای فرد شروع کنند.
شکستگی استخوان کف پا
به دلیل وارد شدن آسیب های ناگهانی و فشار زیاد و مکرر به کف پا، استخوان کف پا دچار شکستگی میشود.
شکستگی استخوان شست پا
به دلیل وارد شدن ضربه ای ناگهانی ممکن است این استخوان شکسته و دچار کبودی، درد و تورم گردد و فرد نتواند به خوبی راه رود.
شکستگی فشاری ستون مهره ها
ستون فقرات تشکیل شده از ۷ مهره در گردن، ۵ مهره در کمر و ۱۲ مهره در قفسه سینه است.
به دلیل وجود پوکی استخوان این مهره ها ممکن است دچار شکستگی شوند.
افرادی که مبتلا به پوکی استخوان هستند کلسیم لازم را از دست داده و مهره هایشان ضعیف شده است و در برابر نیروی جاذبه مقاومت نکرده و کم کم فشردگی در مهره ها ایجاد می گردد.
چنان چه به دلیل آسیب، شکستگی فشاری ایجاد شود ممکن است موجب ناراحتی نخاعی و یا تحریک آن شود ولی در بعضی مواقع نیز این اتفاق رخ نمی دهد.
معمولا شکستگی فشاری ناشی از تروما بر اثر تصادف و یا افتادن از ارتفاع اتفاق می افتد.
شکستگی جمجمه
جمجمه استخوانی مسطح است که از مغز محافظت می کند.
برای ایجاد شکستگی در جمجمه باید ضربه قابل توجهی به صورت مستقیم به جمجمه وارد شود.
در این شرایط از جمجمه و مغز سی تی اسکن مغز می گیرند تا ببینند که مغز آسیب دیده است یا خیر.
معمولا این شکستگی دارای تورم و خونریزی در محل وارد شدن آسیب است.
علائم و نشانه های شکستگی استخوان
- شکستگی استخوان به دلیل داشتن پایانه های عصبی در صورت وجود التهاب موجب ایجاد درد می گردد. عضلات موجود در اطراف محل شکستگی انقباض یافته و مانع از پیشرفت شکستگی میشوند از این رو فرد درد را متحمل میشود.
- از آنجا که استخوان ذخیره ای غنی از خون است چنان چه آسیب ببیند خونریزی می کند و متورم میشود. خون تراوش شده با دیگر بافت ها موجب ایجاد درد برای فرد میشود. به دلیل وجود خون ممکن است فرد دچار کبودی به رنگ قرمز تیره و رنگ بنفش شود.
- به دلیل آسیب دیدن تاندون ها و عضلات موجود ممکن است فرد نتواند عضو آسیب دیده را حرکت دهد.
تشخیص شکستگی استخوان
- ابتدا فرد تحت معاینه پزشک قرار می گیرد و صدمات رخ داده را بررسی می کند.
- پوست موجود در اطراف منطقه ای که دچار آسیب شده است بررسی میشود تا چنانچه جراحت و پارگی وجود دارد مشخص گردد.
- محل متورم شده و محل وجود التهاب مورد بررسی قرار می گیرد تا استخوان آسیب دیده شناسایی شود.
- با توجه به خصوصیات محل آسیب دیده نوع اشعه ایکس جهت شناسایی را مشخص می کنند.
- زمانی که با اشعه ایکس معمولی نتوان آسیب را مشخص کرد از سی تی اسکن و ام آر آی استفاده می کنند.
درمان شکستگی استخوان
ابتدا موجب تثبیت محل آسیب دیده شده و از پیشروی شکستگی جلوگیری می کنند.
با استفاده از روش RICE که شامل استراحت، یخ، کمپرس و فشرده سازی است موجب بهتر شدن اوضاع بیمار میشوند.
با انجام آتل بندی می توان از درد ایجاد شده به دلیل اسپاسم عضلات جلوگیری کرد و آن را کمتر نمود.
با توجه به مقدار ضربه و آسیب وارد شده ممکن است از EMS و یا تِراکشِن (با استفاده از وزنه اندام را کشیده تا محل آسیب دیده جوش بخورد) موجب ایجاد ثبات و کمتر شدن درد میشوند.
در مواقع وجود شکستگی غیر باز و شکستگی هایی که به عمل جراحی احتیاج ندارند با استفاده از گچ و بستن آن، مانع از حرکت آن عضو شکسته شده میشوند تا همترازی آناتومیک برای آن عضو حفظ شده و استخوان ترمیم گردد.
باید استخوان شکسته شده تحت عمل جراحی قرار بگیرد. با توجه به نوع شکستگی و امکان ترمیم شدن آن و ایجاد همترازی استخوان برای عمل جراحی تصمیم گیری می کنند.
در بعضی مواقع برای اینکه استخوان را جا اندازی کنند و آتل ببندند مجبور به بردن بیمار به اتاق عمل هستند.
زیرا گاهی مواقع استخوان به صورت قابل توجهی جابجا و ناهمتراز شده و بدون بیهوشی به دلیل درد بسیار زیاد نمی توان آن را حرکت داد و دستکاری کرد ازاین رو باید بیمار به اتاق عمل رود و تحت بیهوشی این کار را برایش انجام دهند.
گاهی مواقع امکان ثابت نگه داشتن استخوان در یک محل وجود ندارد و استخوان ناپایدار است و با گچ و آتل نمی توان آن را نگه داشت، در این شرایط با ایجاد برشی روی پوست موجب همترازی قطعات استخوان شده و برای تثبیت و ثابت ماندن آنها از پلاتین، پیچ، سیم ویا میله استفاده کرده و آنها را در کانال استخوان قرار می دهند.
این فلزات به کار رفته ممکن است همیشه در جای خود باقی بماند و یا اینکه بعد از بهبود شکستگی اقدام به خارج کردن آنها کرد.
در مواقع شکستگی لگن معمولا از تکنیک جا اندازی باز و ایجاد تثبیت استفاده می کنند تا بیمار بعد از بهبودی بتواند راه رود.
راه های پیشگیری از شکستگی استخوان
از وقوع حوادث غیر مترقبه نمی توان پیشگیری کرد ولی می توان میزان ریسک آسیب رسیدن به استخوان ها را کمتر کرد.
به در نظر گرفتن یکسری اقدامات پیشگیرانه می توان ریسک وقوع افتادن و زمین خوردن را کمتر کرد، از جمله:
- از وجود نور و روشنایی کافی در منزل خود اطمینان حاصل کنید.
- از کفش های لغزنده استفاده نکنید.
- از فرش های شل و لیز استفاده نکرده و چنان چه کف ناهموار است تعمیر گردد.
- سیم کشی های تو در تو و وجود وسایل اضافه را از سر راه خود بردارید.
- در روی زمین، زیر دوش حمام و داخل وان از زیر انداز هایی که بدون لغزش هستند استفاده کنید.
- برای پله ها نرده و در حمام و دستشویی دستگیره هایی فلزی قرار دهید تا سالمندان برای بلند شدن و نشستن از آنها استفاده کنند.
راه های پیشگیری از پوکی استخوان
- ورزش هایی که می تواند میزان تحمل وزن را بالا ببرد انجام دهید.
- از میزان کلسیم و ویتامین D بدن خود مطمئن شوید که حتما به میزان کافی بدن آنها را دریافت می کند.
- از سیگار و دخانیات استفاده نکنید.
- از مصرف زیاد از حد الکل خودداری کنید.